Niet zo Innocent

Om eerlijk te zijn had ik voor deze week niet echt een idee waarover ik zou moeten schrijven. Totdat een bepaald onderwerp opviel in mijn studieboekjes: ketterij. Deze term betekent zoiets als: dwaalleer binnen een bepaalde godsdienst. Wat mij vooral interesseerde was de opstelling van het christendom tegenover ketterij en andersgelovigen door de geschiedenis heen.

            De Vierde Lateraanse Concilie (1215) vond ik al helemaal opvallend. Bij deze bijeenkomst was de gehele christelijke wereld aanwezig, op verzoek van de paus. Deze paus, ironisch genoeg genaamd ‘’Innocentius III”, wilde een aantal onderwerpen bespreken met de rest van de kerkelijke leiding. Eén van deze onderwerpen betrof: hoe met ketters en heidenen om te gaan. In het bijzonder: hoe om te gaan met de Joden.

            Het is belangrijk om te begrijpen dat de positie van de paus in de middeleeuwen volstrekt haaks staat op de positie van de paus vandaag de dag. Paus Innocentius was geen ceremonieel figuur. Integendeel, de paus in die tijd had enorm veel invloed over heel Europa. Wanneer een vorst de paus bekritiseerde, riskeerde deze vorst excommunicatie en daarmee het verlies van zijn positie. Daarnaast had de paus nog een krachtig wapen tot zijn beschikking: kruistochten. Je zou kunnen zeggen dat de paus in de middeleeuwen meer bezig was met het domineren van de wereld, dan een vertegenwoordiger van God te zijn.

            Met de sterke positie van Innocentius in beeld kunnen we kijken naar wat er op deze concilie werd besproken wat betreft heidenen en ketters. Er werd bijvoorbeeld besloten dat bepaalde reformatorische groeperingen (Albigenzen) in Zuid-Frankrijk uitgeroeid zouden worden. Nu was dat niet compleet ongewoon, ketterse groeperingen werden constant vervolgd en aangepakt. Het volgende was echter wel enigszins ongewoon: de besluiten wat betreft de Joden.

            De Joden hadden zich, na de Joodse Diaspora, verspreid over heel Europa. Door heel Europa heen waren de Joden een minderheid. Als gevolg van massale successen in de diamanthandel en de bankiersbranche, waren de Joden ook nog eens een rijke minderheid. Dat is een slechte combinatie. Tijdens de Vierde Lateraanse Concilie werd er besloten dat 1. De Joden onderscheidende kleding moesten dragen. 2. De Joden mochten geen functie bekleden binnen de administraties van landen. 3. De Joden moesten hun lening-interest significant verlagen.

            De Joden waren dus nu een rijke en herkenbare (door onderscheidende kleding) minderheid, die van geen organisatie bescherming kreeg. Al deze regelingen werden door heel Europa ingevoerd, als gevolg van de almachtige vertegenwoordiger van God: de paus. De gevolgen van deze besluiten zijn onmenselijk. Antisemitisme nam massaal toe in heel Europa. Later in de dertiende eeuw werden de Joden verbannen uit zowel Engeland als Frankrijk. Ze moesten geforceerd het land uit, en hun bezittingen (wat veel waarde had, want ze waren over het algemeen rijk) werden geconfisqueerd door de staat.

            Misschien is dit onderwerp wat saai en niet van belang voor het heden. Toch is het uit naam van onze religie dat deze besluiten gedaan zijn. Het is ook niet het enige voorbeeld van vervolging van andersgelovigen door de kerk. Nog een voorbeeld is de Eerste Kruistocht, maar dat is een verhaal voor een ander artikel. In elk geval is de boodschap van dit artikel nu wel duidelijk: luister nooit naar de paus ;).

 

Geschreven door: Thomas Hoekstra


Heb jij een toekomst? - Harmen Niemeijer
04feb

Heb jij een toekomst? - Harmen Niemeijer

De confronterende vraag: “heb jij een toekomst? (bam bam bam)” is deze keer voor Harmen Niemeijer (24 jaar). Als zevendejaars lid bij...

De RedacCie over het lustrumgala
25jan

De RedacCie over het lustrumgala

Heb jij een kaartje weten te bemachtigen voor het lustrumgala? Of sta je op de wachtlijst, hopende dat er zoveel mensen afzeggen dat je...

Reacties

Log in om de reacties te lezen en te plaatsen

Onze sponsoren